Druk artikel   E-pos storie aan 'n vriend

Nie elke nuwe party in Suid-Afrika is groot nuus nie – daarvoor is daar te veel eendagvliegies onder die 139 partye wat tans by die Onafhanklike Verkiesingskommissie geregistreer is. Die 139 sluit ook gestorwenes soos die NP en die DP in.

Maar van tyd tot tyd hou die koms van ’n nuwe party soveel belofte in (of bedreiging, afhangende van waar jy staan) dat die hele kiesersgemeenskap regop sit.

Net meer as 25 jaar gelede was dit so toe die Konserwatiewe Party uit die Nasionale Party weggeskeur en die tuiste van regse Afrikaanses geword het.

Dit het ’n nuwe spanning in die politiek gebring wat feitlik ’n dekade lank sou voortduur tot die NP hom vry genoeg gevoel het van die regses om te doen wat hy moes doen.

Nou kyk ons met blink oë na die nuwe wegskeurparty uit die ANC wat op 16 Desember (Versoeningsdag, nogal!) gestig gaan word. Cope, as die ANC nie die naam by die hof gekeer kry nie.

Die redes vir die verwagtinge is bekend: Vir die eerste keer sedert 1994 is daar die moontlikheid van stewige opposisie vir die ANC deur ’n party wat waarskynlik ’n swart meerderheid sal hê. Dit dien die demokrasie, want dit lyk skielik moontlik dat die ANC nie tot die Wederkoms gaan regeer nie, om Jacob Zuma se woorde om te keer.

Wat ons van Cope weet is inderdaad belowend: mnre. Mosiuoa Lekota en Mbhazima Shilowa is gesoute leiers met onderskeidelik ’n struggle- en Cosatu-verlede. Hulle het beduidende steun as ’n mens moet oordeel aan die opkoms by die voorstigtingskonferensie in Sandton.

Dit sorg vir ’n soort wittebroodtyd waarin daar nie alte hard na die nuwe party gekyk word nie. Mettertyd sal hy wel geweeg word met die mate waarmee alle partye geweeg word.

Hy sal moet bewys dat hy nie net ’n party vir ontevredenes is nie. Lekota is kwaad sedert die ANC se Polokwane-konferensie; Shilowa was ’n Mbeki-man; Willie Madisha, wat voortdurend verhoë met hulle deel, is oneervol uit sy pos as Cosatu-president. En heelwat meer.

Dis duidelik dat hul breë ondersteuners oor die algemeen sielsongelukkig is met die ANC-bewind van die laaste jare.

Ons weet dus waartéén Cope is, maar waarvóór gaan hy staan? Afgesien nou van ’n ander kiesstelsel as dié een wat die herroeping van Thabo Mbeki maklik gemaak het.

En afgesien van algemeenhede soos die handhawing van die gesag van die howe en die uitwissing van misdaad. Daarvoor staan elke ander party.

Uit die stigtingskonferensie en in die aanloop tot die verkiesing kom daar hopelik fyner beleidsbesonderhede.

Die party sal byvoorbeeld pertinent moet sê waar hy hom posisioneer tussen die ekonomiese beleid van Cosatu en die SAKP aan die een kant en die huidige ANC-beleid.

Dis een van die bepalende ideologiese kwessies in die land.

Hy sal moet sê hoe hy onderwys en gesondheid uit die moeras wil sleep waarin dit beland het. Hoe hy die probleme met grondhervorming wil oplos.

Kortom: hoe hy wil regeer.

Maar Suid-Afrika synde Suid-Afrika gaan die groot toets uiteindelik vir hom wees nie wat in manifeste en beleidspamflette staan en in toesprake gesê word nie.

Dit gaan wees hoe hy die ANC by die massas gaan troef sonder om tot die vlak van Julius Malema se populisme te daal.

Sonder die steun van die massas kom geen party aan die bewind nie.

Die konferensie in die rykmansbuurt Sandton se weelderige konvensiesentrum, met duur Duitse motors in rye geparkeer, sou nie gehelp het nie.

Op 16 Desember in Bloemfontein en in die verkiesingsveldtog gaan dit ’n vernuftige balanseertoertjie van mense soos Lekota en Shilowa verg.

Hulle behoort dit te kan doen, in ag genome hul ervaring met die massas.

As hulle dit nie regkry nie, sal Cope uiteindelik maar net nog ’n opposisieparty wees.